قادر فاضلى
78
قرآن از زبان قرآن ( فارسى )
به ايستند خدا فرمان قتال صادر مىكند . مدارا در آن زمان به مصلحت مسلمين بود ولى اكنون ديگر به مصلحت نيست و بايد كفار را از جمع خود بيرون كنند . مىبينيم كه وجود آيه منسوخ داراى مصلحتى خاص بوده و نزول آيه ناسخ نيز دربردارنده مصلحتى عظيمتر است . پس ناسخ ضمن دارا بودن همهء مصلحت موجود در منسوخ ، خود از كمال و مصلحتى اضافه بر آن برخوردار است . « 1 » بدين جهت گفتهاند وجود ناسخ و منسوخ در آيات الهى نشانه رحمت خدا بر مؤمنين است . سيوطى مىگويد : « نسخ از امورى است كه خداوند به خاطر حكمتهائى آن را به اين امت اختصاص داده است ، از جملهء حكمتهاى نسخ آسانى است . و مسلمانان بر جواز نسخ اجماع كردهاند . « 2 » » نسى - نسيان به معنى ترك يك عمل ، فراموش كردن آن است فراموشى نيز يا عمدى است و يا سهوى . نيسان وقتى به خدا نسبت داده مىشود به معنى ترك و كنار نهادن يك چيز به خاطر بىارزشى آن است . اگر خدا مىگويد : فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَمانَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا امروز آنان را فراموش مىكنيم همانگونه كه آنان اين روزشان را فراموش كردند . مقصود از فراموشى خداوند ، اهميت ندادن به گناهكاران و اهل جهنم است نه غفلت از آنها . علامه طباطبايى « ره » در خصوص نسخ مىفرمايد : « در ميان آيات احكام كه در قرآن است آياتى هست كه پس از نزول جاى حكم آياتى را كه قبلًا نازل شده و مورد عمل بودهاند گرفته و به زمان اعتبار حكم
--> ( 1 ) - تفسيرالميزان چاپ بيروت ، ج 1 ، ص 252 ( 2 ) - ترجمه الاتقان ، ج 2 ، ص 70 ، چاپ اميركبير